KG 1990/33
--------------------------------------------------------------------------------
PRES. RB. AMSTERDAM
14 december 1989, rolnr. KG 89/2388 V
(Mr. Vrakking)

[Essentie] Geschil over het gebruik van het oproepverdelingssysteem van de
telefonische informatiedienst. Telecom is gebonden aan de tussen haar
rechtsvoorgangster, de PTT, met de rechtsvoorgangster van de ondernemingsraad,
de Dienstcommissie, met betrekking tot dat gebruik gesloten overeenkomst. De
vrees is gerechtvaardigd dat in strijd met hetgeen dienaangaande is
overeengekomen en in strijd met het goed-werkgeverschap de door het systeem
thans verkregen en nog te verkrijgen meetgegevens bij de beoordeling van de
individuele arbeidsprestaties van de informatrices worden gebruikt.

[Tekst] De ondernemingsraad PTT Telecom District Amsterdam, te Amsterdam, eiser,
proc. Mr. D.H.M. Peeperkorn, adv. Mr. M.P.M. Steenberghe te Utrecht,
tegen
PTT Telecom BV, te 's-Gravenhage, mede kantoorhoudende te Amsterdam, gedaagde,
vrijwillig verschenen, proc. Mr. J.J. Trap.
(Post alia:)
Gronden van de beslissing
1. Tot uitgangspunt dient:
a. In 1981 heeft de PTT, de rechtsvoorgangster van Telecom, op de afdelingen
Teleplus en ITF van haar Telecommunicatiedistrict Amsterdam (Teleplus geeft
telefonisch inlichtingen over buitenlandse telefoonnummers, ITF over
binnenlandse) een computergestuurd oproepverdelingssysteem, genaamd autrax, in
gebruik genomen. Daarmee worden de aanvragen om inlichtingen over het personeel
verdeeld. Dit systeem is in augustus 1988 op de afd. ITF en in januari 1989 op
de afd. Teleplus vervangen door een soortgelijk systeem, genaamd distrivox.
b. Met de autrax konden - na enige speciale handelingen - de individuele
prestaties van de informatrices worden gemeten.
c. Daarvoor gold - blijkens de Nieuwsbrief van 1 aug. 1981, via welk middel de
PTT haar afspraken met de Dienstcommissie Telecommunicatiedistrict Amsterdam, de
rechtsvoorgangster van de OR, placht vast te leggen - de volgende regeling:
"Ook individuele controle?
Het is uiteraard mogelijk om met een ingenieus apparaat als de Autrax
afzonderlijke posten te observeren. Over het al of niet toepassen hiervan is in
Rotterdam reeds uitgebreid van gedachten gewisseld met groepschefs en personeel.
Uit deze gedachtenwisseling is het volgende standpunt naar voren gekomen:
- het systeem is in de eerste plaats voor groepsresultaten bestemd en niet voor
individuele metingen;
- individuele metingen zullen slechts bij hoge uitzondering worden gepast, bijv.
naar aanleiding van een beoordelingsgesprek, onder de volgende condities;
- de afspraak wordt gemaakt tussen betrokkene, groepschef en afdelingschef;
- afdelingschef verzoekt HTTB de mogelijkheid te openen post ... op datum ... te
laten meten;
- het tijdstip waarop wordt niet aan betrokkene bekendgemaakt;
- de resultaten worden altijd door de afdc/grc met betrokkene besproken;
- na afloop van dit gesprek worden de gegevens vernietigd.
Eenzelfde procedure zal ook in Amsterdam gelden, waarbij cttb Asd aan HTTB Rt
zal moeten vragen om een bepaalde post op een bepaalde datum te laten
observeren."
d. De distrivox is zodanig geprogrammeerd dat automatisch het individueel
gebruik van de apparatuur wordt geregistreerd. Daarvan heeft Telecom weliswaar
enkele van haar medewerkers maar niet de OR op de hoogte gesteld. De OR heeft
daarvan pas in de zomer van 1989 lucht gekregen naar aanleiding van een nota van
een interim-manager d.d. 13 juli 1989 aan de informatrices van de afd. Teleplus,
waarin stond dat hun prestaties vanaf september 1989 individueel gemeten zouden
worden omdat door hen te weinig aanvragen werden verwerkt.
e. Het daarop gevolgde overleg tussen de OR en Telecom heeft niet tot
overeenstemming geleid. Telecom heeft zich op het standpunt gesteld dat de
regeling van 1981 nog steeds gold en dat zij zich daaraan zou houden maar dat
zij gerechtigd was om de metingen van september t/m november 1989 van de
individuele prestaties van de informatrices, werkzaam op de afd. Teleplus, voor
een algemeen onderzoek naar hun manier van werken te gebruiken. Daar wordt
volgens Telecom niet efficient gewerkt.
f. In oktober 1989 is echter aan een groot aantal informatices van de afd.
Teleplus aangezegd dat met hen functioneringsgesprekken zouden worden gevoerd
aan de hand van de metingen van hun individuele prestaties. Zowel op de afd. ITF
als op de afd. Teleplus beschikt het hoger personeel over meetgegevens van de
individuele prestaties van hun ondergeschikten, al dan niet in de vorm, waarin
de distrivox deze heeft geproduceerd.
2. Telecom meent dat het gebruik van individuele meetgegevens voor een algemeen
onderzoek naar de werkwijze van haar personeel los moet worden gezien van het
gebruik van die gegevens bij de beoordeling van de informatrices. Volgens haar
gold de regeling van 1981 uitsluitend het gebruik van die gegevens bij de
personeelsbeoordeling. Telecom wil zich aan die regeling houden.
Telecom heeft ter zitting toegezegd dat
1. zij de individuele meetgegevens niet zal gebruiken voor de beoordeling van
een informatrice, tenzij deze daarvoor toestemming geeft;
2. zij de meetgegevens overigens uitsluitend zal gebruiken voor een algemeen
onderzoek naar de werkmethoden van de informatrices, onder de beperking dat zij
a. voor haar onderzoek op de afd. Teleplus uitsluitend de van 1 sept. tot 1 dec.
1989 verkregen gegevens van de daar werkzame informatrices zal gebruiken en dat
zij b. een dergelijk onderzoek op de afd. ITF eerst zal aankondigen (wanneer en
indien zij ook daar een algemeen onderzoek nodig acht);
3. zij de individuele meetgegevens en alle daarvan afgeleide (al dan niet op de
beide afdelingen opgeslagen of verspreide) gegevens zal vernietigen, behalve die
gegevens, die na toestemming van de betrokkene voor een personeelsbeoordeling
mogen worden gebruikt, en die gegevens, die voor het algemene onderzoek op de
afd. Teleplus nodig zijn.
3. De OR acht deze toezeggingen, gelet op hetgeen hiervoor onder 1.f is vermeld,
onvoldoende. De OR meent voorts dat Telecom de individuele prestaties van de
informatrices slechts mag meten in het kader van een personeelsbeoordeling (mits
met toestemming van de betrokkenen).
Zijn vordering strekt er in de eerste plaats toe dat de programmering van de
distrivox zodanig wordt veranderd dat de individuele prestaties van de
informatrices niet langer automatisch worden vastgelegd; daarnaast wenst de OR
dat de thans voorhanden individuele gegevens worden vernietigd en dat Telecom
zich voortaan stipt aan de regeling van 1981 houdt.
4. De deugdelijkheid van alle aan deze vordering ten grondslag gelegde
stellingen van de OR behoeft niet te worden onderzocht. Voorbij wordt gegaan aan
de vraag of Telecom in strijd handelt met enige bepaling van de WOR of van de
Arbeidsomstandighedenwet danwel onvoldoende behoedzaam omgaat met het recht van
haar personeel op bescherming van hun privacy.
Voldoende grondslag is dat Telecom, zoals hierna zal blijken, zich tegenover
haar personeel niet gedraagt als een goed werkgever als bedoeld in art. 1638z
BW.
5. Voorop staat dat de in 1981 in het Nieuwsblad van de PTT vastgelegde regeling
moet worden gekenschetst als een overeenkomst tussen de PTT en haar personeel,
vertegenwoordigd door de Dienstcommissie. Voor de PTT is Telecom in de plaats
getreden; de OR is de Dienstcommissie opgevolgd.
Aan de verplichtingen uit die met het personeel gesloten overeenkomst is Telecom
ook na de invoering van het nieuwe oproepverdelingssysteem en bij gebreke van
nieuwe afspraken gebonden, voor zover het nieuwe systeem in technisch opzicht
niet zodanig anders is dan het oude dat een aanpassing - maar dan wel tenminste
in overleg met de OR - nodig is.
6. Een zodanige verandering is wellicht - pp. hebben zich daarover onvoldoende
uitgelaten - dat de distrivox de individuele prestaties automatisch registreert,
terwijl aan de overeenkomst van 1981 ten grondslag lag dat het toen in gebruik
genomen systeem dat niet deed.
Voor toewijzing van het eerste onderdeel van de gevraagde voorziening (te weten:
een veroordeling tot het onverwijld nemen van maatregelen waardoor geen
individuele metingen kunnen worden verricht; Red.) is dan ook thans, nu dit
geding zich niet leent voor een nader onderzoek, geen plaats.
7. Het standpunt van Telecom dat de overeenkomst van 1981 uitsluitend betrekking
heeft op de wijze, waarop de mogelijkheden van het oproepverdelingssysteem
worden benut voor de beoordeling van de arbeidsprestaties van het personeel, is
juist.
De overeenkomst van 1981 verzet zich er derhalve niet tegen en geen andere
rechtsregel staat eraan in de weg dat Telecom zonder toestemming van de OR de
individuele gegevens die het systeem genereert, gebruikt voor een onderzoek naar
de wijze van werken van het personeel.
8. Aan dat gebruik kleven echter ernstige bezwaren als dat gebruik meebrengt dat
functionarissen, die tevens belast zijn met de beoordeling van het personeel,
over de individuele gegevens kunnen beschikken. De kennis die die
functionarissen op die wijze verkrijgen, zal zonder twijfel een - niet te
controleren - rol spelen bij hun beoordeling van het personeel.
9. Vaststaat dat het hoger personeel, belast met de beoordeling van de
informatrices, reeds beschikt over een deel van de individuele meetgegevens die
Telecom wil benutten voor het thans door haar geplande onderzoek op de afd.
Teleplus.
Daarbij komt dat Telecom dit onderzoek wil doen uitvoeren door een eigen dienst.
Een waarborg dat die eigen dienst de meetgegevens, voor zover nog niet aan het
hoger personeel op de afdeling bekend, niet eveneens aan dat hoger personeel
bekend zal maken, ontbreekt. Procedure-afspraken zijn nog niet gemaakt.
10. Onder deze omstandigheden is het wantrouwen van de OR dan ook
gerechtvaardigd dat de voor het thans geplande algemene onderzoek op de afd.
Teleplus te gebruiken individuele meetgegevens toch bij de beoordeling van de
daar werkzame informatrices zullen worden betrokken. Terecht neemt de OR
derhalve geen genoegen met de hiervoor onder 2 vermelde toezeggingen van
Telecom. De informatrices, wier belangen de OR behartigt, kunnen er dan ook
aanspraak op maken dat eerst van individuele meetgegevens voor een algemeen
onderzoek naar de werkwijze op de afd. Teleplus gebruik wordt gemaakt, wanneer
de hiervoor bedoelde waarborg is geschapen.
11. In afwachting daarvan behoort Telecom alle inmiddels verkregen en nog te
verkrijgen individuele meetgegevens alsmede de daarvan afgeleide gegevens te
vernietigen, voor zover deze niet betrekking hebben op de prestaties van een
informatrice die toestemming heeft verleend voor het gebruik van haar gegevens
voor een beoordeling.
12. Dit leidt tot de volgende voorziening. Telecom moet als de in overwegende
mate in het ongelijk gestelde partij de kosten dragen.
Beslissing
1. Beveelt Telecom binnen 24 uur na de betekening van dit vonnis alle op dat
tijdstip verkregen meetgegevens van de individuele prestaties van haar
informatrices op de afdelingen Teleplus en ITF te Amsterdam alsmede alle daarvan
afgeleide, binnen haar bedrijf voorhanden gegevens te vernietigen, op verbeurte
van een dwangsom van f 50 000.
2. Beveelt Telecom de na de betekening van dit vonnis te verkrijgen meetgegevens
van de individuele prestaties van haar informatrices op de afdelingen Teleplus
en ITF te Amsterdam te vernietigen, steeds binnen 8 uur nadat de distrivox deze
gegevens heeft geproduceerd, op verbeurte van een dwangsom van f 5000 voor
iedere overtreding van dit bevel, tot een maximum van f 50 000.
3. Bepaalt dat de OR aan de hiervoor onder 1 en 2 gegeven bevelen geen rechten
kan ontlenen, voor zover Telecom na verkregen toestemming van een informatrice
de op haar arbeidsprestatie betrekking hebbende gegevens gebruikt voor haar
beoordeling.
4. Bepaalt dat de OR geen rechten kan ontlenen aan het hiervoor onder 2 gegeven
bevel, voor zover Telecom de gegevens gebruikt voor een onderzoek naar de
werkwijze van het personeel op de genoemde afdelingen en mits voldoende is
gewaarborgd dat deze gegevens niet ter kennis zullen komen van die
functionarissen die belast zijn met de beoordeling van dat personeel.
5. Verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad.
6. Veroordeelt Telecom in de kosten van het geding, tot deze uitspraak aan de
zijde van de OR begroot op f 250 aan vastrecht en op f 1100 aan
procureurssalaris.
7. Wijst af het meer of anders gevorderde.
(Bij het ter perse gaan was niet bekend of er hoger beroep is ingesteld, Red.)